ابراهيم عاملي ( موثق )

418

تفسير عاملي ( فارسي )

در اين دعاوى خود . ابو الفتوح : اين جمله را سه معنى كرده است : 1 - يعنى امروز آنها مردمانى دروغگو هستند ، پس جمله دنباله ى گفتگوى از قيامت نيست و خود مطلبى است جدا از جمله هاى جلو . 2 - ابو القاسم بلخى گفته است : جمله براى توصيف ايشان است كه در فطرت دروغگو هستند ، اگرچه در آرزو دروغ نگويند 3 - وصف آنها است بر فرض برگشتن به دنيا كه آنها دروغ مىگويند و اگر برگردند باز به صورت اوّل خواهند بود . تأويلات كاشانى : آنچه در اين دو آيه نوشته است به اين صورت ترجمه و تلخيص مىشود : اگر بينى كه اين كافران از تيرگى روان و بيچارگى در خوى افترا و بهتان ، چگونه در آتش حرمان مىسوزند و مىگويند : اى كاش به دنيا برگرديم و آن جلوه هاى ربانى را دروغ ندانيم ، ولى عقايد فاسد و خويهاى مهلك و خاصيّت تيرگى باطن ، در پيشگاه عدل خداوند طورى نمودار است كه باطن آنها ظاهر مىشود و خود آنها را به چشم مىبينند و گرفتار آنها مىباشند ، و چون با اين چنين خويها سرشته شده‌اند اگر هم به دنيا برگردند باز هم همين هستند كه بوده‌اند ، و هميشه آنها دروغگو هستند ، چون ملكه ى راسخه ى نفسانى آنها شده است و با دروغ خوى گرفته‌اند پس در دنيا و آخرت دروغگو هستند . تفسير عبده : در آيت دوّم چنين گفته است : يعنى هر كس هر عمل و فكر و هر گفتار و كردار ناپسند كه مىپوشاند ، در عالم ديگر ، براى خودش نمودار مى - شود و در جلو چشم مىبيند مثل : كافر عالم كه براى حبّ جاه و غيره حقّ را مى - پوشاند ، يا منافق كه از ترس ، نفاق و بدخواهى خود را مخفى مىكند ، يا آن كه دست بأعمال زشت مىبرد و پنهان مىدارد ، و آنهائى كه بهانه مىآورند بر ترك وظايف خود و مقصود اصلى و حقيقت حال خود را مخفى مىنمايند ، و اين گونه مردم در آرزوى برگشت به دنيا و رو بصلاح شدن دروغگو هستند چون باز همان فكر و عمل را خواهند داشت ، بر فرض خود در آنوقت كه آرزو مىكنند متوجّه دروغ